MULTİPL SKLEROZ (MS) YANİ EMES HASTALIĞI

 

MULTİPL SKLEROZ (MS) YADA EMES HASTALIĞI HAKKINDA BİLGİ

 

NOT : LÜTFEN DOKTORUNUZA DANIŞINIZ VE DOKTOR KONTROLLERİNİZİ İHMAL ETMEYİNİZ.

 

KAYNAK : VİKİPEDİ ÖZGÜR ANSİKLOPEDİ

 

Multipl sklerozun tarihçesi

1868 yılında, "nörolojinin babası" olarak anılan Paris Üniversitesi nöroloji profesörü Jean-Martin Charcot, daha önce hiç karşılaşmadığı bir tremor (titreme) vakasına tanık oldu. Bu duruma, "konuşma bozukluğu" ve anormal göz hareketlerinin (nistagmus?) eşlik ettiğini fark etti. Bunun üzerine gördüğü diğer hastalarıyla karşılaştırmaya girişti. Hasta öldüğünde, beynini inceledi ve MS'in karakteristik yarası olan plakları buldu.

Hastalığın tanımı

MS, beyni ve omuriliği tutan otoimmün bir hastalıktır. Bağışıklık sistemindeki (immün sistem) savunma amaçlı hücrelerin, nedeni henüz anlaşılamamış bir şekilde, sinir hücrelerinin (nöronlar) etrafında bulunan myelin kılıfını (buna bir nevi yağlı bir zar tabakası diyebiliriz) vücuda zararlı bir madde olarak algılamasıyla yok etmeye çalışmasıdır. Bu durum da, çeşitli sinir sistemi semptomları ortaya çıkarır. Bu semptomlar geçici olup, hastalığın düzeyine göre sekel bırakır, ya da bırakmadan ortadan kaybolurlar.

Hastalığın adı iki sözcükten oluşmaktadır:

  1. Multipl: Bir veya daha çok bölgede etkin olup, bir veya daha çok belirti (semptom) vermesi.
  2. Skleroz: Vücudun savunma hücrelerinin myelin kılıfına saldırması sonucu, bu kılıfı sertleştirerek işlevsiz hale getirmesi.

Bu skleroz sonucunda plak adı verilen lezyon(ların) oluşması MS'i oluşturur.

Hastalığın seyri ataklar ve iyileşmeler şeklindedir. Yine hastalığın düzeyine göre bu döngü süreleri değişiklik gösterir.

Hastalığın muhatapları çoğunlukla 20-40 yaş arası erişkinlerdir. Kadınlarda görülme sıklığı erkeklere oranla iki katıdır. Hastalığın coğrafyası da, ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe genişler. Daha çok Kuzey Avrupa'da yaygındır.

Her MS hastasındaki gelişmeler zaman ve belirti olarak farklılık gösterir. Hastalığın bilinen beş düzeyi vardır:

  1. Benign MS (Selim ya da İyi Huylu MS): Retrospektif (geriye yönelik) olarak da adlandırılan ilk düzey, diğerlerinden ayrılmakla beraber, hafif ataklar ve iyileşmelerin tam ya da tama yakın olduğu MS tipidir. Her ataktan sonra ya hiç sekel kalmaz, ya da kalan sekeller çok hafif yetersizliklere yol açabilir. Hasta, en az on yıl bu seviyede tutulduğu taktirde, MS nedeni ve ataklar tamamen ortadan kalkabilir.
  2. Relapsing-Remitting MS (Tekrarlayan-Düzelen MS): MS hastalarının yaklaşık %20'si bu gruptandır. Ataklar ve iyileşmelerle seyreder. Tekrarlayan ataklar sonrasında bazı sekeller kalabilir.
  3. Sekonder Progresif MS (İkincil İlerleyen MS): Başlangıcı Relapsing-Remitting MS olup, bu hastaların bir kısmı bu tipe dönüşür. Tekararlayan ataklar sonrası düzelme zorlaşır hatta durabilir.
  4. Primer Progresif MS (Birincil İlerleyen MS): Ataklarla birlikte ya da atak olmaksızın seyreder. Giderek artan bir ilerleme söz konusudur.
  5. Progresif Relapsing MS (İlerleyen Tekrarlayan MS): Başlangıçta belirgin bir atak olup tam bir düzelme olmaz. Ataklar beraberinde ilerleme devam eder.

Tanı yöntemleri

Hastalığın tanısı birçok yolla yapılır. Bunların ilki nörolog bir hekim tarafından yapılan fiziksel muayenedir. Daha sonra beyin MR'ı, BOS (Beyin Omurilik Sıvısı) ve 'kaydedilmiş potansiyeller' gibi ileri tetkik yöntemleri, tanıyı kesinleştirmek için gereklidir. Bu aşamalar tamamlanmadan koyulan tanının doğru olmama olasılığı vardır.

Belirti ve bulgular
  1. Ataksi: Kasların birbirleriyle ilişkisiz çalışması sonucu istemli hareketlerin düzensiz seyretmesi hali; vücut hareketlerinde düzensizlik,
  2. Babinski bulgusu: Ayak tabanı bir cisimle çizildiğinde baş parmakların yukarı doğru açılması,
  3. Bulanık ya da çift görme, nistagmus (gözbebeklerinin istemsiz hareketi),
  4. Klonus:Belirli bir kas veya kas grubunda birbiri arkasına meydana gelen istem dışı kasılma ve gevşeme hareketleri ile belirgin durum,
  5. Beceriksizlik,
  6. Dizartri: Konuşma bozukluğu,
  7. Duygu durumlarda kolayca değişebilme niteliği,
  8. Yorgunluk,
  9. Elde sinirlerdeki harabiyet nedeniyle kasların işlev yapamama hali ile karakterize paralizi (felç) durumu,
  10. Hemiparezi: Vücudun tek tarafını tutan felç durumu,
  11. Hiperaktif derin tendon refleksleri (dizkapağı refleksi gibi..)
  12. Parestezi: His kaybı, uyuşma ve karıncalanma hissi,
  13. Sık idrara çıkma ve idrar kaçırma (inkontinans)
  14. Erkeklerde iktidarsızlık,
  15. İnkoordinasyon (koordinasyon bozukluğu)
  16. Monoparezi: Sadece bir kol veya bir bacağı tutan felç,
  17. Denge kusuru ve baş dönmesi.

Bu belirti ve bulgular, hastalığın düzeyine göre birkaç hafta ile aylar, hattâ yıllar boyunca devam eder ve her atakta farklılık gösterebilir. MS'in özelliği (multipl) olduğundan genellikle birkaçı bir arada bulunabilir.

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !