ENGELLİ MAAŞI NASIL ALINIR?

Hasan Tahsin YAZICI

  Psikolojik Danışman  

 

Engelli Maaşı Nasıl Alınır?

 

 

18 Yaşının Altındaki Engellilerin Maaş Alması

 

 

 

2005 tarihinde kabul edilen 5378 Sayılı Özürlüler Yasası ile birlikte ilk defa 18 yaşının altındaki engelli bireylere maaş bağlanması hakkı getirilmiştir. Bu yasayla 2022 sayılı Özürlü Maaşları Kanunu’nda yapılan bu değişiklik 18 yaşının altındaki engelli bireylere maaş bağlanmasını sağlanmıştır.

 

18 yaşının altındaki, engelli bireylere maaş bağlanabilmesi için gerekli bazı şartlar bulunmaktadır. Bu şartların en önemlisi engelli bir bireye 18 yaşına kadar ailenin bakması zorunluluğu olduğu için anne ve babanın gelirinin dikkate alınmasıdır. Çünkü kanuna göre anne ve baba 18 yaşına kadar çocuğa bakmakla zorunludur. Dolayısı ile 18 yaşının altındaki engelli bireye bakan kişinin ( Bu kişi genellikle anne ve baba’dır. Eğer anne ve baba yoksa mahkeme tarafından vasi tayin edilen kişinin de geliri dikkate alınır.) gelirinin aylık 82 YTL’yi geçmemesi gerekmektedir. Yani anne veya baba aylık 82 YTL nin üzerinde bir gelire sahipse engelli çocuğu için özürlü maaşı alamaz. Başvuru yapmışsa bile reddedilir.

 

Diğer bir önemli şartlardan biri de engelli bireyin özür derecesinin % 40’ın üzerinde olması gerekmektedir. Özür derecesi % 40 ile % 99 arasında olan 18 yaşının altındaki engelli bireylere maaş bağlanmaktadır; ancak engelli çocuğun ailesinin aylık 82 YTL’ nin üzerinde bir gelirinin olmaması gerekmektedir. Eğer bu rakamın üzerinde bir gelirleri varsa çocuklarına engelli maaşı bağlanmaz.

 

Dolayısı ile özür derecesi %40’ın üzerinde ve 18 yaşının altında engelli çocuğu olan ailelerden anne ve babası memur, emekli, işçi ve bağ-kur’lu olanlar özürlü maaşından yararlanamazlar. Yeşil Kartlı olanlar ile hiçbir geliri olmayan engelliler ve aileleri özürlü maaşından yararlanırlar. Yani 18 yaşının altında engelli çocuğu olan ailelerin özürlü maaşını alabilmeleri için aylık 82 YTL’ nin üzerinde bir gelirlerinin olmaması ve herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna aktif olarak kayıtlı olmamaları gerekmektedir.Yani anne-babanın aktif olarak SSK-BAĞ-KUR ve Emekli Sandığı iştirakçisi olmaması gerekmektedir.

 

Ancak anne veya babanın bir müddet aktif olarak herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna kayıtlı olması ve aradan bir süre geçtikten sonra aktif sigortalılık durumunun bitmesi sonucunda engelli çocuğunun anne-babası yukarıdaki saydığımız diğer şartları da yerine getirmesi durumunda engelli çocuğuna özürlü maaşı bağlatması durumu söz konusudur. Yani aktif  sigortalılık durumunun olmaması ve sağlık karnesinin kullanılamaması sonucunda ve buna ilaveten engelli çocuğu olan anne-baba yada kanuni temsilcisinin aylık 82 YTL’ nin üzerinde düzenli bir gelirinin olmaması durumunda engelli çocuğa özürlü maaşı bağlanır.

 

            Burada şu noktalar çok önemlidir: 18 yaşının altında engelli çocuğu ailenin her suretle olursa olsun ve gelirin nereden geldiğine bakılmaksızın aylık 82 YTL’nin üzerinde gelirinin olmaması gerekmektedir. Bu gelir aylık, maaş, nafaka, her türlü taşınmaz gelirleri ve kirası, tarım geliri v.b. gelirleri kapsamaktadır. Hatta diğer sosyal yardım kurumlarından yapılan yardımlar bile bu gelir durumunun içine girmektedir. Birçok aile müracaat ettiklerini ve olumsuz cevap verildiğini söylemekte ve bu durumdan yakınmaktadırlar. Ama İl’lerde bulunan Mal Müdürlükleri ilgili dosyaları incelediklerinde hiçbir geliri olmadığını söyleyen ailelerin ya tarım geliri yada başka bir ad altında aylık 82 YTL’ den fazla gelirlerinin olduğunu öğrenmekte ve başvuruları reddetmektedir.

 

Engelli çocuğun özür derecesinin % 40’ın üzerinde olması gerekmektedir. Özür derecesi %40 ile %99 arasında olan 18 yaşının altındaki engelli bireylere aynı miktarda aylık verilmektedir. Bu miktar aylık 158 YTL’dir.

 

            Yukarıda saydığımız bu şartları taşıyan engelli bireylerin ailelerine aylık 158 YTL, üç aylık 500 YTL maaş ödenmektedir. Bu maaş 3 aylık dönemlerde verilmektedir ve Ziraat Bankası aracılığı ile ödenmektedir. Bu maaşların bankadan alınması işlemini engelli çocuğun anne-babası yada kanuni temsilcisi yapmaktadır. Anne-Baba ölmüşse ve engelli çocuğa vasisi bakacaksa mutlaka mahkeme kararı gerekmektedir. Bu şartları taşıyan engelli bireylerin ailelerinin illerde Valiliklerde bulunan Mal Müdürlüklerine, ilçelerde ise Kaymakamlklardaki Mal Müdürlüklerine müracaat etmeleri gerekmektedir.

 

Burada belirtmek istediğim bir durum söz konusudur: Bazı aileler çocuklarına özürlü maaşı bağlandıktan birkaç ay sonra maaşlarının kesildiğini söylemekteler ve durumdan haklı olarak yakınmaktadırlar. Bu durumu incelediğimizde şunu görmekteyiz: Aileler, maaş bağlandıktan bir süre sonra kendi adlarına(Anne-Baba) isteğe bağlı sigorta yaptırmaktadırlar. Yani çocukları adına aldıkları maaşı kendi isteğe bağlı sigorta primini ödemek için de kullanmaktadırlar. Bu durumda Sosyal Güvenlik Kurumunun Bilgisayarları artık Otomasyon sistemine geçtiği için kendi adına isteğe bağlı sigorta pirimi ödemeye başlayan engelli çocuğun anne yada babası sistem tarafından aktif olarak sigortalı olarak görünmeye başlıyor ve engelli çocuğun özürlü maaşını otomatik olarak kesiyor. Burada Sosyal Güvenlik Kurumunun bilgisayar sisteminden kaynaklanan hatalar söz konusudur. Sistem, isteğe bağlı sigorta pirimi yatırmaya başlayan engelli çocuğun anne ya da babasının sigorta pirimini 82 YTL’ nin üzerinde algılamakta (Bu miktar isteğe bağlı sigortalılarda 150 YTL civarındadır.) ve maaşı otomatik olarak kesmektedir. Oysaki aileler bu pirimi aldıkları bu özürlü maaşından yatırıyor olabilirler, bu durum onların başka herhangi bir gelire sahip oldukları anlamına gelmez. Sosyal Güvenlik Kurumunun bilgisayar sistemine bu kodlamayı girmesi gerekmekte ve ailelerin bu mağduriyetinin giderilmesi önerilmektedir.

 

Bu durumda olan ailelerin itiraz etmeleri ve bu durumu bir dilekçe ile Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmeleri gerekmektedir. Bazı aileler bu durumu Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirdiklerini ama bir netice alamadıklarını söylemekteler; bu durumda ise ailelere önerimiz hemen mahkemeye gidip dava açmalarıdır. Bu durumda aylıklarını tekrar almaları söz konusu olacaktır ve bu durum en fazla 6 ay sürer. Mahkemenin kazanılması kesin gibidir. Çünkü yapılan maddi bir hatadan ibarettir. Aileleri dava açma konusunda kararlı olmaya ve haklarını aramaya davet ediyoruz.

 

Umarız, Sosyal Güvenlik Kurumu bu konuda engelli ailelerini sevindirici adımları bir an önce atar.

 
Kaynakça: ilgili yönetmelik-  www.pozitifengelliler.com

Yorum Yaz